Büyüklük Değişmezliği (İng: size constancy), bir nesnenin gözden uzaklaştıkça retina üzerindeki görüntüsü küçülmesine rağmen, bireyin o nesneyi aynı büyüklükte algılamaya devam etme eğilimidir. Algısal sabitlik (perceptual constancy) türlerinden biridir.
Karşıdan yaklaşan bir otomobili düşünün: 500 metre uzaktayken retina üzerindeki görüntüsü küçücüktür, 5 metre yakındayken ise çok büyüktür. Ancak beyin, bu değişen retinal görüntüyü otomobilin “gerçek boyutu” hakkındaki bilgiyle birleştirerek tutarlı bir algı oluşturur. Bu süreçte derinlik ipuçları, önceki deneyimler ve bağlamsal bilgi etkin olarak kullanılır.
Büyüklük değişmezliği gelişimsel bir süreçtir. Bebekler yaklaşık 4-6 aylıkken bu yeteneği geliştirmeye başlar. İlginç şekilde, bazı optik illüzyonlar büyüklük değişmezliği mekanizmasının “hata yapması” sonucu oluşur: Ponzo illüzyonunda aynı uzunluktaki iki çizgi, perspektif ipuçları nedeniyle farklı büyüklükte algılanır çünkü beyin otomatik olarak büyüklük düzeltmesi yapar.
Büyüklük değişmezliğinin bozulması, belirli beyin hasarlarında ve bazı psikotik durumlarda gözlemlenebilir.
Ayrıca bakınız: Algı, Gestalt Psikolojisi, Bilişsel Süreçler




