A
Abraham Maslow Açık Bellek explicit memory Adaptasyon adaptation Adli Psikoloji Aeroakrofobi Aeroacrophobia Afazi Aphasia Afektif Reaksiyonlar affective reactions Agnozi agnosia Agorafobi agoraphobia Ahlaksallaştırma Savunma Mekanizması Aile Romanı family romance Aile Terapisi Aile Terapisi Akılcılaştırma Savunma Mekanizması Akış Deneyimi flow Akışkan Zeka Fluid Intelligence Akla uydurma rationalization Akran Akran Desteği Aksiyon Potansiyeli Action Potential Akson axon Aktarım transference Akut stres bozukluğu Acute Stress Disorder Albert Ellis Aleksitimi alexithymia Algı Algsal Değişmezlik Perceptual Constancy Alturizm/Özgecilik altruism Amfetamin amphetamine Amigdala Amnezi amnesia Ampirik empirical Anal Aşama anal stage Analitik Psikoloji Anhedoni (haz yitimi) Anlamlılık Anlamsal Bellek semantic memory Anoreksiya Nervoza anorexia nervosa Anormal Psikoloji abnormal psychology Apne Apraksi Araç-sonuç analizi Aralık Ölçeği interval scale Aralıklı Pekiştirme Intermittent Reinforcement Arka Beyin Arketip archetype Aşağılık Kompleksi inferiority complex Aşırı Genelleme overgeneralization Asperger Sendromu Asylum Ayrık Beyin split brain Ayrılık Kaygısı Separation anxiety Ayrımcılık
B
Bağdaştırma (Akomodasyon) accommodation Bağımlı Değişken dependent variable Bağımlılık Bağımsız Değişken independent variable, IV Bağışıklık Kazandırma inoculation / stress inoculation Bağlam Bağımlı Bellek Context-Dependent Memory Bağlanma Bağlanma Bozukluğu attachment disorder Bağlanma Figürü Bağlanma Stili Attachment Style Başa Çıkma Mekanizması Coping Mechanism Skills Başarı İhtiyacı Başarı Korkusu fear of success Bastırma Savunma Mekanizması Beck Depresyon Envanteri (Psikolojik Değerlendirme) Beck Depression Inventory Beden Dismorfisi Bellek memory Bender-Gestalt Testi (Nöropsikolojik Değerlendirme) Bender Visual-Motor Gestalt Test Benlik Şeması Benmerkezcilik Benzerlik Kuralı Law of Similarity Bildirimsel Bellek Bilgilendirilmiş Onam Bilinç consciousness Bilinçaltı subconscious Bilinçdışı unconscious Bilinçdışı Süreçler unconscious processes Bilinçli Süreçler conscious processes Biliş Bilişsel Bozukluklar Cognitive Disorders Bilişsel Davranışçı Terapi Cognitive Behavioral Therapy, CBT Bilişsel Esneklik cognitive flexibility Bilişsel Harita cognitive map Bilişsel Psikoloji cognitive psychology Bilişsel Süreçler cognitive processes Bilişsel Terapi cognitive therapy Bilişsel Uyumsuzluk cognitive dissonance Bilişsel Yaklaşım Cognitive Perspective Bipolar Bozukluk Biseksüellik bisexuality Biyopsikoloji biopsychology Biyopsikososyal Model biopsychosocial model Bölmeleme Savunma Mekanizması Bozucu Etki Teorisi interference theory Broka Afazisi Bulimiya Bütünsel / Holistik Yaklaşım Holistic Approach Büyüklük Değişmezliği size constancy
C
Cannon Bard Teorisi Carl Rogers Ceza Ehliyeti Cezalandırma Cinsel Mazoşizm Bozukluğu Sexual Masochism Disorder Cinsel Sadizm Bozukluğu Sexual Sadism Disorder Cinsel Sapkınlıklar / Parafili Sexual Deviations Cinsiyet Rolü Gender Role Cinsiyet Rolü gender role Cinsiyet Şeması gender schema Cinsiyet Şeması gender schema Conners Derecelendirme Ölçekleri (Çocuk Değerlendirme) Conners Rating Scales Cümle Tamamlama Testi (Projektif Test) Sentence Completion Test
Ç
Çevresel Psikoloji environmental psychology Çocuk Davranış Kontrol Listesi (Çocuk Değerlendirme) Child Behavior Checklist Çocuk İstismarı child abuse Çocuk Merkezli Oyun Terapisi (CCPT) Çocuklar İçin Algı Testi (Projektif Test) Children's Apperception Test Çocukluk Amnezisi Çoklu Zeka Teorisi Theory of Multiple Intelligences Çözülme dissociation Çürüme Teorisi decay theory
D
Danışan Odaklı Terapi Davranış Değiştirme (modifikasyon) behavior modification Davranış Terapisi Behavior Therapy Davranışçılık Behaviorism Dayandırma Değişken Deliryum delirium Deney Grubu experimental group Deneysel Psikoloji experimental psychology Derinlik Algısı depth perception Dilsel Görelilik Teorisi Theory of Linguistic Relativity Direnç Dirençli Bağlanma resistant/ambivalent attachment Disiplin Diskalkuli dyscalculia Disleksi dyslexia Dissosiyatif Bozukluklar Dissociative Disorders Diyalektik Davranış Terapisi Dialectical Behavior Therapy Dışadönük extravert Doğal Gözlem Yöntemi Observational Method Doğuştan Gelen innate Doğuştancı Donald Winnicott Dönüştürme conversion Down Sendromu Down Syndrome DSM için Yapılandırılmış Klinik Görüşme (Klinik Değerlendirme) Structured Clinical Interview for DSM Düşünselleştirme Savunma Mekanizması Duygu Odaklı Başa Çıkma Emotion-oriented coping Duygu Odaklı Terapi Emotionally Focused Therapy, EFT Duygudurum bozuklukları Duygusal Düzenleme Emotional Regulation Duygusal Zeka emotional intelligence, EI/EQ Duyusal Bellek sensory memory
E
Ebeveynlik Stilleri Parenting Styles Edimsel / Operant Koşullanma operant conditioning Eğitim Psikolojisi educational psychology Ego Eklektik Psikoterapi eclectic psychotherapy Elektroensefalogram Elektrokonvülsif Şok Tedavisi (ECT) Electroconvulsive Shock Therapy EMDR Endüstri Psikolojisi Engellenme Enlemesine Araştırma cross-sectional study Enürezis enuresis Envanter Epidemiyoloji Epidemiyoloji epidemiology Epizodik Bellek Episodic Memory Erik Erikson Eşgüçlülük / Eşpotansiyellik equipotentiality Eşik Etik Etik Kılavuzlar Etiyoloji Evrimsel Psikoloji frontal lobe Exner Kapsamlı Sistem (Psikolojik Değerlendirme) Exner Comprehensive System
G
Gece Korkusu night terror / sleep terror Geçerlik Gelişim Psikolojisi Gelişimsel Gecikme developmental delay Genetik vs. Çevre Gerçeklik Prensibi Geri Çekilme Savunma Mekanizması withdrawal Gerileme Regression Gerileme Savunma Mekanizması Gestalt Terapisi Gestalt Therapy Glia Gözlemsel Çalışma Grup Polarizasyonu Grup Terapisi Güvenirlik Güvenli Bağlanma Güvenli Taban Güvenli Üs Secure Base
H
Hafif Derecede Zeka Geriliği Halo Etkisi Halüsinasyon hallucination Hamilton Anksiyete Derecelendirme Ölçeği (Klinik Değerlendirme) Hamilton Anxiety Rating Scale Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (Klinik Değerlendirme) Hamilton Rating Scale for Depression Hawthorne Etkisi Hawthorne effect Haz İlkesi pleasure principle Heteroseksüel heterosexual Hiperfaji hyperphagia Hipokampüs hippocampus Hipotalamus hypothalamus Hipotez hypothesis Homeostaz Homeostasis Homofobi homophobia Homoseksüel
İ
İçe Atma Savunma Mekanizması introjection İçedönük Introvert İçgörü insight İçgüdü instinct İd id İğdiş Edilme Kompleksi Castration Complex İhmal neglect İhtiyaçlar Hiyerarşisi İleri Derecede Zeka Geriliği İleriye Dönük Amnezi Anterograd Amnesia İllüzyon illusion İnsan Resmi Çizme Testi (Projektif Test) Draw-a-Person Test İnsomniya İşlemsel Bellek İstatistiksel Anlamlılık statistical significance
K
Kaçıngan Bağlanma Avoidant Attachment Kaçınma Terapisi aversion therapy Kalıtım heredity Karşıt Tepki Oluşturma Savunma Mekanizması Katarsis catharsis Katatoni catatonia Kaygı (Anksiyete) anxiety Kelime Çağrışımı word association Kendilik Psikolojisi self psychology Kendilik Saygısı (Özsaygı) self-esteem Kendini Gerçekleştiren Kehanet Kendini Gerçekleştirme Kimyasal Dengesizlik Kişi Algısı Kişilik personality Kişilik Değerlendirme Envanteri (Psikolojik Değerlendirme) Personality Assessment Inventory Kişilik Psikolojisi personality pscyhology Kişilik Yapısı personality structure Klasik Koşullanma Klinik Görüşme (Klinik Değerlendirme) Clinical Interview Klinik Psikoloji Kollektif Bilinçdışı collective unconscious Komorbidite comorbidity Kompülsif Kişilik Compulsive Personality Kör Çalışma Korelasyon correlation Korelasyon Katsayısı Koşullandırılmış Uyaran conditioned stimulus, CS Koşullanma Koşullu Tepki Conditioned Response Koşulsuz Olumlu Kabul unconditioned positive regard Koşulsuz Tepki unconditioned response, UCR Kriminolojik Psikoloji Kristalize Zeka Crystallized Intelligence Kristalize Zeka Crystallized Intelligence Kronik Beyin Sendromu chronic brain syndrome Kültür culture
L
M
Mani Mary Ainsworth Mental Durum Muayenesi (Klinik Değerlendirme) Mental Status Examination Merkezi Sinir Sistemi Meta Analiz Milgram Deneyi Milgram Experiment Millon Klinik Çok Eksenli Envanteri (Psikolojik Değerlendirme) Millon Clinical Multiaxial Inventory Mindfulness (Bilinçli Farkındalık) mindfulness Mini Mental Durum Muayenesi (Nöropsikolojik Değerlendirme) Mini-Mental State Examination Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri Minnesota Multiphasic Personality Inventory Mizaç temperament Montreal Bilişsel Değerlendirme (Nöropsikolojik Değerlendirme) Montreal Cognitive Assessment Morfojenez morphogenesis Morfoloji morphology Motivasyon/Dürtü Motor Korteks Motor Öğrenme
N
Narsisistik Kişilik Bozukluğu narcissistic personality disorder, NPD Negatif Pekiştirme negative reinforcement NEO Kişilik Envanteri (Psikolojik Değerlendirme) NEO Personality Inventory-Revised Nesne İlişkileri Nesne Kalıcılığı object permanence Nevroz neurosis Nominal Ölçek nominal scale Norm Nöron Nörotransmiter neurotransmitter
O
Obsesyon Oksitosin oxytocin Okul Fobisi school phobia / school refusal Olaysal Bellek Olumlu Ceza positive punishment Olumlu Pekiştireç positive reinforcement Olumlu Pekiştirme positive reinforcement Olumsuz Aktarım negative transference Orta Beyin Orta Derecede Zeka Geriliği Ortak Dikkat joint attention Oryantasyon Bozukluğu disorientation Otizm Otizm Tanı Gözlem Ölçeği (Otizm Değerlendirme) Autism Diagnostic Observation Schedule Otomatik Düşünce social role Otonom Sinir Sistemi Otoriter Ebeveynlik Otoriter Ebeveynlik Authoritarian Parenting Oyun Terapisi play therapy
Ö
P
Paranoid Şizofreni paranoid schizophrenia Paranoya extinction Parapsikoloji criminological psychology Parasempatik Sinir Sistemi parasympathetic nervous system Parietal Lob parietal lobe Penis Kıskançlığı penis envy Periferik Sinir Sistemi Personel Psikolojisi Piaget'nin Bilişsel Aşamaları Piaget's Cognitive Stages Plasebo Etkisi Plastisite Pozitif Psikoloji Prosopagnozi Psikanaliz psychoanalysis Psikodrama psychodrama Psikojenesis psychogenesis Psikolinguistik psycholinguistics Psikolojik Dayanıklılık resilience Psikopatoloji Psikososyal Gelişim psychosocial development Psikotravmatoloji psychotraumatology Psikoz psychosis
R
S
Sağlık Psikolojisi Sanrı delusion Sanrı (delüzyon) Savaş ya da Kaç fight or flight response Savaş ya da Kaç Tepkisi fight or flight response Savunma Mekanizmaları defense mechanism Semantik Hafıza Semantic Memory Sembolik Oyun Symbolic Play Serbest Çağrışım Serebrum cerebrum Seyirci Etkisi bystander effect Siber psikoloji Siber Zorbalık cyberbullying Sinaps synapse Sistematik Duyarsızlaştırma systematic desensitization Sistematik Duyarsızlaştırma systematic desensitization Sınır Koyma Boundary Setting Skinner Kutusu Sönme sociometry Sosyal Biliş social cognition Sosyal Hizmet Uzmanı social worker Sosyal Öğrenme Sosyal Psikoloji social psychology Sosyal Rol Sosyal Rol social role Sosyal Yapı social structure Sosyodrama sociodrama Sosyoloji sociology Sosyometri sociometry Soyutlama abstraction Sözel Olmayan İletişim non-verbal communication Spor Psikolojisi sport psychology Standardizasyon Standardizasyon Grubu standardization sample / normative group Stanford-Binet Zeka Ölçeği Stanford-Binet Intelligence Scales Stres stress Stres Yükleyici (stresör) stressor Süperego
Ş
T
V
Y
Z
Kavramlar olmadan düşünemiyoruz, bir alana özgü bilimsel terimleri özümsemeden bilgilerimizi derinleştirmek de zor bir iş. Her öğrendiğimizi sindirene kadar döne dolaşa o kavramları yeniden okumak gerekebiliyor. Bu sebeple psikoloji sözlüğü de bu alanı kavramamıza yardımcı olmasını ümit ediyoruz. Ayrıca psikoloji eğitimi almamış ama okumaktan ve kendini tanımaktan zevk alanlar için de kaynakları anlamlandırmak adına sözlüklerin faydalı olduğuna inanıyoruz. Bu sebeple gerek akademik kaynaklardan gerek dijital platformalardaki kaynaklardan bir Psikoloji Sözlüğü derlemesi yapmaya çalıştık. Araştırmacılar adına faydalı olması için kavramların İngilizcelerini de ekledik. Bu zamana kadar bu alanda emek veren herkese minnettarız. Sizler de öneri ve eleştirilerinizle geliştirmek isterseniz, bize ulaşabilirsiniz.
psikogozluk@gmail.com
[glossary]