Akla Uydurma (İng: rationalization), bireyin kabul edilmesi güç duygu, düşünce veya davranışlarını mantıklı ve makul gösterecek açıklamalar üreterek haklı çıkarma girişimidir. Freudcu kuramda tanımlanan yaygın ego savunma mekanizmalarından biridir.
Akla uydurmada birey, davranışının gerçek motivasyonunu gizleyerek onun yerine sosyal açıdan kabul edilebilir veya mantıklı görünen bir gerekçe ileri sürer. Bu süreç genellikle bilinçdışı düzeyde işler; birey gerekçesinin “gerçek neden” olduğuna samimiyetle inanabilir. Ezop masallarındaki “tilki ve üzüm” hikayesi klasik bir örnektir: Üzüme ulaşamayan tilki, “Zaten korukmuş” diyerek hayal kırıklığını mantıklı bir ret olarak yeniden çerçevelemiştir.
Günlük hayatta akla uydurma çok yaygındır: İşe geç kalan kişinin “trafik çok yoğundu” demesi (oysa geç kalkmıştır), diyetini bozan birinin “bugün ödüllendirmeyi hak ettim” demesi veya sınavda başarısız olan öğrencinin “sorular çok haksızdı” demesi gibi.
Akla uydurma, kısa vadede kaygıyı azaltsa da uzun vadede bireyin kendi davranış kalıplarını görmesini engelleyerek kişisel gelişimi yavaşlatabilir. Terapide bu mekanizmanın farkına varılması, gerçek motivasyonlara ulaşmanın ilk adımıdır.
Ayrıca bakınız: Savunma Mekanizmaları, Yansıtma, İnkar, Bilinçdışı Süreçler