Mizaç (İng: temperament), bireyin doğuştan gelen, biyolojik temelli duygusal ve davranışsal tepki eğilimleridir. Kişiliğin yapı taşı olarak kabul edilen mizaç, bebeklikten itibaren gözlemlenebilir ve yaşam boyu görece sabit kalır.
Alexander Thomas ve Stella Chess’in öncü çalışması (New York Boylamsal Araştırması, 1956), bebekleri üç temel mizaç kategorisine ayırmıştır: Kolay bebekler (%40 — düzenli, uyumlu, olumlu ruh hali), zor bebekler (%10 — düzensiz, yoğun tepkiler, değişime dirençli) ve yavaş ısınan bebekler (%15 — başlangıçta çekingen, yavaş ama istikrarlı uyum). Kalan %35 ise karma özellikler gösterir.
Jerome Kagan’ın araştırmaları, yeni uyaranlara karşı ketlenmiş (inhibited — çekingen, kaygılı) ve ketlenmemiş (uninhibited — girişken, cesur) olmak üzere iki temel mizaç boyutu tanımlamıştır. Ketlenmiş mizaçlı bebekler, yetişkinlikte sosyal kaygı geliştirme açısından daha yüksek risk taşır.
Mizaç ile çevre arasındaki uyum (goodness of fit) kritik öneme sahiptir. Ebeveynin çocuğunun mizacını anlayıp buna uygun yaklaşması, çocuğun sağlıklı gelişimini destekler. Zor mizaçlı bir çocuğa sabırlı ve yapılandırılmış bir ebeveynlik sunulması, davranış sorunlarını önemli ölçüde azaltır.
Ayrıca bakınız: Kişilik, Gelişim Psikolojisi, Bağlanma, Ebeveynlik Stilleri




