Yürütücü İşlevler (İng: executive functions), bireyin amaç yönelimli davranışları planlama, başlatma, yürütme ve izlemesini sağlayan üst düzey bilişsel süreçlerin bütünüdür. Prefrontal korteks tarafından koordine edilir ve “beynin yönetim merkezi” olarak nitelendirilir.
Yürütücü işlevlerin üç temel bileşeni vardır: Ketleme (inhibition — uygunsuz tepkileri durdurmak, dikkati dağıtan uyaranlara yanıt vermemek), çalışma belleği (bilgiyi kısa süreli olarak akılda tutup işlemek) ve bilişsel esneklik (düşünce ve stratejileri değiştirmek). Bu üç temel süreç; planlama, problem çözme, karar verme ve duygusal düzenleme gibi daha karmaşık yürütücü işlevlerin temelini oluşturur.
Yürütücü işlevler çocukluktan erken yetişkinliğe kadar gelişimini sürdürür; prefrontal korteks en geç olgunlaşan beyin bölgesi olduğundan bu işlevler yaklaşık 25 yaşına kadar tam olarak gelişmez. DEHB, yürütücü işlev güçlüklerinin en belirgin görüldüğü nörogelişimsel bozukluktur. Otizm, şizofreni ve frontal lob hasarlarında da yürütücü işlev bozuklukları yaygındır.
Çocuklarda yürütücü işlevlerin oyun aracılığıyla gelişimi hakkında oyun ve iç dünya rehberlerimizi inceleyebilirsiniz.
Ayrıca bakınız: Dikkat, Çalışma Belleği, Bilişsel Esneklik, DEHB