Hamilton Anksiyete Derecelendirme Ölçeği (İng. Hamilton Anxiety Rating Scale, HAM-A veya HARS), Max Hamilton tarafından 1959’da yayımlanan ve anksiyete belirtilerinin şiddetini değerlendirmek için kullanılan klinisyen-temelli bir ölçektir.
Tanım
HAM-A, 14 maddeden oluşur ve her madde 0 (yok) ile 4 (çok şiddetli) arasında puanlanır. Toplam puan 0-56 arasında değişir. Maddelerin yarısı psişik (ruhsal) anksiyete belirtilerini, diğer yarısı somatik (bedensel) anksiyete belirtilerini ölçer.
Kuramsal Arka Plan
Hamilton, ölçeği yayımladığında anksiyete ile depresyonu net biçimde ayırt etmek klinik pratikte önemli bir sorundu. HAM-A, “anksiyete nevrozu” tanısı almış hastalarda belirtileri sistemleştirmek için geliştirildi. Dönemin psikiyatrik sınıflandırmaları DSM-III ve sonrasında köklü biçimde değişmiş olsa da ölçek, pratik kullanım kolaylığı nedeniyle güncelliğini korumuştur.
HAM-A özellikle ilaç çalışmalarında birincil sonuç değişkeni olarak tarihsel öneme sahiptir ve benzodiazepin, azapiron ve SSRI gibi anksiyolitik ajanların etkinlik çalışmalarında yaygın biçimde kullanılmıştır.
Klinik Görünüm
Ölçek maddeleri şu alanları kapsar: anksiyöz ruh hâli, gerginlik, korkular, uykusuzluk, entelektüel işlev bozukluğu, depresif ruh hâli, somatik kas belirtileri, somatik duyusal belirtiler, kardiyovasküler belirtiler, solunum belirtileri, gastrointestinal belirtiler, genitoüriner belirtiler, otonomik belirtiler ve görüşme sırasındaki davranış.
Yarı yapılandırılmış bir görüşme sırasında uygulanır; değerlendirme yaklaşık 15-20 dakika sürer. Genel kabul edilen puan aralıkları: 0-7 anksiyete yok/minimal, 8-14 hafif, 15-23 orta, 24 ve üzeri şiddetli anksiyete.
Ölçeğin eleştirilen yönlerinden biri, psişik ve somatik maddelerin depresyon belirtileriyle örtüşebilmesi, bu nedenle komorbid depresyonu olan hastalarda yüksek puanların yalnızca anksiyeteyi yansıtmayabilmesidir.
İlişkili Kavramlar
HAM-A, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği ile birlikte eşlik eden duygudurum ve anksiyete belirtilerinin paralel değerlendirilmesine imkân verir. Öz bildirim ölçekleri olan Beck Anksiyete Envanteri (BAI) ve Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri (STAI) ile birlikte klinik bataryalarda sıkça yer alır.