Ana Sayfa Paranoya

Paranoya

Sönme (İng: extinction), öğrenilmiş bir davranışın, pekiştirmenin veya koşullanma uyaranının ortadan kaldırılmasıyla giderek zayıflaması ve sonunda kaybolması sürecidir. Hem klasik koşullanmada hem de edimsel koşullanmada gözlemlenen temel bir öğrenme ilkesidir.

Klasik koşullanmada sönme, koşullu uyaranın koşulsuz uyaran olmadan tekrar tekrar sunulmasıyla gerçekleşir. Pavlov’un deneyinde zil sesi (koşullu uyaran) yiyecek (koşulsuz uyaran) olmadan sunulmaya devam edildiğinde, köpeğin salya tepkisi giderek azalır ve sonunda söner. Edimsel koşullanmada ise sönme, davranışın artık pekiştirilmemesiyle ortaya çıkar; örneğin bir düğmeye basma davranışı artık ödül getirmiyorsa zamanla azalır.

Sönme süreci bazı önemli olgularla birlikte anlaşılmalıdır. Kendiliğinden geri gelme (spontaneous recovery), sönmüş bir tepkinin bir süre sonra kendiliğinden yeniden ortaya çıkmasıdır. Sönme patlaması (extinction burst) ise sönme sürecinin başında davranışın geçici olarak artmasıdır — bu, terapide davranış değişikliği çalışmalarında önemli bir olgudur.

Klinik uygulamada sönme ilkesi, özellikle maruz bırakma terapisinde kaygı tepkilerinin söndürülmesinde ve davranış değiştirme programlarında yaygın olarak kullanılmaktadır.

Ayrıca bakınız: Klasik Koşullanma, Edimsel Koşullanma, Pavlov, Pekiştirme, Davranışçılık, Sistematik Duyarsızlaştırma

Mücahit Emin Türk
Uzman Psikolojik Danışman Felsefe okur ama çok anlamaz, çok düşünür. öğrenmeyi sever bilmeyi değil. Hayatı bilmez, kendini bilmez ama anlamaya çalışır. Kendi yolunda