Ana Sayfa Koşullandırılmış Uyaran

Koşullandırılmış Uyaran

Koşullandırılmış uyaran (Koşullu uyaran) (İng: conditioned stimulus, CS), başlangıçta nötr olan ancak koşulsuz uyaranla tekrarlanan eşleştirmeler sonucu koşullu tepki uyandırma kapasitesi kazanan uyarandır. Klasik koşullanmanın temel kavramlarından biridir.

Ivan Pavlov’un deneyinde zil sesi başlangıçta salya tepkisi uyandırmayan nötr bir uyarandır. Zil sesi (nötr uyaran) yiyecekle (koşulsuz uyaran) tekrar tekrar eşleştirildikten sonra, zil sesi tek başına salya tepkisi uyandırır hale gelir — artık koşullu uyaran statüsü kazanmıştır.

Koşullu uyaranın etkinliği çeşitli faktörlere bağlıdır: koşullu uyaranın koşulsuz uyarandan hemen önce sunulması (ileri koşullanma) en etkili yöntemdir. Eşleştirme sayısı, uyaranların belirginliği ve koşulsuz uyaranın gücü de koşullanmanın hızını ve kalıcılığını etkiler.

Klinik bağlamda fobiler, koşullu uyaran-tepki bağlantılarının örnekleridir. Örneğin köpek ısırığı (koşulsuz uyaran) yaşayan bir çocukta tüm köpekler (koşullu uyaran) korku tepkisi uyandırabilir.

Ayrıca bakınız: Koşulsuz Uyaran, Koşullu Tepki, Koşulsuz Tepki, Klasik Koşullanma, Pavlov, Fobi