Morfoloji (İng: morphology), bir dilin en küçük anlamlı birimlerini (morfemleri) ve bu birimlerin kelime oluşturmak üzere nasıl birleştiğini inceleyen dilbilim dalıdır. Psikolojide özellikle psikolinguistik ve dil gelişimi alanlarında önemli bir kavramdır.
Morfolojinin temel birimi morfemdir. Morfemler ikiye ayrılır: Serbest morfemler (tek başına anlam taşıyan kelimeler: “ev”, “kitap”) ve bağlı morfemler (tek başına kullanamayan ekler: “-ler”, “-siz”, “ön-“). Türkçe, zengin bir morfolojik yapıya sahip sondan eklemeli (aglütinatif) bir dildir — “evlerimizden” kelimesi, tek bir kök morfem ve dört bağlı morfemden oluşur.
Çocukların morfolojik gelişimi belirli aşamalardan geçer. Jean Berko’nun ünlü “wug testi” (1958), çocukların morfolojik kuralları aktif olarak öğrendiğini göstermiştir: Çocuklara hayali bir yaratık (“wug”) gösterilip “iki tane olursa?” diye sorulduğunda “wugs” yanıtını verebilmeleri, çoğul eki kuralını genelleyebildiklerini kanıtlar.
Morfolojik farkındalık, okuma-yazma öğreniminde önemli bir yordayıcıdır. Kelimelerin kök ve ek yapısını anlayan çocuklar, yeni kelimelerin anlamını çıkarmada ve imla kurallarını öğrenmede daha başarılıdır.
Ayrıca bakınız: Dil Gelişimi, Bilişsel Gelişim, Psikolinguistik




