Sosyal rol (İng: social role), belirli bir toplumsal konuma sahip bireyden beklenen davranış, hak ve sorumluluklar bütünüdür. Sosyoloji ve sosyal psikolojinin temel kavramlarından biridir.
Her birey yaşamında birden fazla sosyal rol üstlenir: anne/baba, eş, çalışan, öğrenci, arkadaş gibi. Bu roller, toplumun beklentileri, kültürel normlar ve kurumsal yapılar tarafından şekillendirilir. Erving Goffman’ın dramatürjik yaklaşımına göre bireyler, günlük yaşamda farklı “sahnelerde” farklı roller oynarlar ve izlenim yönetimi (impression management) stratejileri kullanırlar.
Sosyal roller hem bireysel hem toplumsal işlevlere sahiptir. Bireysel düzeyde roller, davranışlara rehberlik eder ve kimlik duygusuna katkıda bulunur. Toplumsal düzeyde ise roller, sosyal düzenin sürdürülmesini ve beklentilerin öngörülebilir olmasını sağlar. Ancak rol çatışması (birbiriyle çelişen rollerin aynı anda üstlenilmesi) ve rol belirsizliği stres kaynağı olabilir.
Philip Zimbardo’nun Stanford Hapishane Deneyi, sosyal rollerin bireylerin davranışları üzerindeki güçlü etkisini çarpıcı biçimde göstermiştir: gardiyan ve mahkum rollerine atanan katılımcılar kısa sürede bu rollere uygun davranışlar sergilemeye başlamışlardır.
Ayrıca bakınız: Sosyal Psikoloji, Sosyoloji, Toplumsallaşma, Sosyal Kimlik, Goffman