Stres (İng: stress), bireyin fiziksel veya psikolojik kaynaklarını zorlayan veya aşan taleplere karşı verdiği fizyolojik, duygusal ve davranışsal tepkilerin bütünüdür. Hans Selye tarafından 1930’larda sistematik olarak incelenmiş ve genel adaptasyon sendromu (GAS) modeliyle açıklanmıştır.
Selye’nin modeline göre stres tepkisi üç aşamada gerçekleşir: alarm aşaması (tehdit algısıyla birlikte savaş ya da kaç tepkisinin devreye girmesi), direnç aşaması (organizmanın stresle başa çıkmaya çalışması) ve tükenme aşaması (kaynakların yetersiz kalmasıyla fiziksel ve psikolojik çöküş). Stres, yalnızca olumsuz olaylardan değil; terfi, evlilik veya taşınma gibi olumlu yaşam değişikliklerinden de kaynaklanabilir.
Richard Lazarus’un bilişsel değerlendirme kuramına göre stres, olayın kendisinde değil bireyin olayı nasıl yorumladığında yatar. Birincil değerlendirmede olay tehdit olarak algılanır, ikincil değerlendirmede başa çıkma kaynakları değerlendirilir. Kaynaklar yeterli görülmezse stres tepkisi ortaya çıkar.
Kronik stres, bağışıklık sistemi zayıflaması, kardiyovasküler sorunlar, uyku bozuklukları, kaygı ve depresyon gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Günlük hayatta stresle başa çıkmak için gevşeme teknikleri, fiziksel egzersiz, sosyal destek ve bilişsel yeniden yapılandırma etkili stratejiler arasındadır.
Ayrıca bakınız: Kaygı (Anksiyete), Başa Çıkma Mekanizması, Tükenmişlik Sendromu, Savunma Mekanizmaları