Cinsiyet Şeması (İng: gender schema), bireyin cinsiyetle ilgili bilgileri organize etmek ve yorumlamak için kullandığı bilişsel çerçevedir. Sandra Bem tarafından 1981’de geliştirilen cinsiyet şeması kuramı, çocukların kendi kültürlerindeki cinsiyet rollerini bir “filtre” olarak kullanarak dünyayı anlamlandırdığını öne sürer.
Cinsiyet şeması gelişimi erken çocuklukta başlar. 2-3 yaş civarında çocuklar cinsiyet etiketlerini kullanmaya başlar ve giderek “erkekler bunu yapar, kızlar bunu yapar” şeklinde kategorik düşünme eğilimi geliştirir. Bu şemalar, çocuğun hangi davranışları, oyuncakları ve etkinlikleri “kendine uygun” gördüğünü etkiler.
Bem’in kuramına göre cinsiyet şeması güçlü olan bireyler, dünyayı cinsiyet merceğinden algılama eğilimindeyken; cinsiyet şeması zayıf olan (androjen) bireyler daha esnek düşünebilir. Bem Cinsiyet Rolü Envanteri (BSRI), bireylerin maskülen, feminen, androjen veya farklılaşmamış cinsiyet tipine sahip olup olmadığını ölçer.
Cinsiyet şemaları kültürel olarak aktarılır ve medya, eğitim sistemi ve aile etkileşimleri yoluyla pekiştirilir. Şemaların esnekliğini artırmak, cinsiyet eşitliği eğitiminin hedeflerinden biridir.
Ayrıca bakınız: Toplumsal Cinsiyet, Şema, Bilişsel Gelişim, Gelişim Psikolojisi