Şartlandırma (İng: conditioning), öğrenmenin temel mekanizmalarından biri olup, bir uyaran ile tepki arasında ilişki kurulması sürecidir. İki temel türü vardır: klasik koşullanma ve edimsel koşullanma.
Klasik koşullanma (Pavlov), başlangıçta nötr olan bir uyaranın, doğal bir tepki yaratan uyaranla tekrarlanan eşleşmeler sonucunda tek başına aynı tepkiyi uyandırmayı öğrenmesidir. Pavlov’un köpek deneyinde, zil sesi (nötr uyaran) yiyecekle (koşulsuz uyaran) tekrarlanan eşleştirmeler sonucunda tek başına salya tepkisi (koşullu tepki) uyandırmıştır.
Edimsel koşullanma (Skinner), davranışların sonuçları tarafından şekillendirilmesidir. Ödüllendirilen davranışlar güçlenirken, cezalandırılan davranışlar zayıflar. Bir çocuğun “lütfen” dediğinde istediğini alması, bu davranışı pekiştirir.
Şartlandırma ilkeleri, günlük hayatta farkında olmadan sürekli işler: Reklamların ürünleri hoş duygularla eşleştirmesi (klasik koşullanma), sosyal medyada beğeni almanın paylaşımı artırması (edimsel koşullanma) bunlara örnektir. Terapide ise fobilerin tedavisi (sistematik duyarsızlaştırma) ve davranış değiştirme programları koşullanma ilkelerine dayanır.
Ayrıca bakınız: Klasik Koşullanma, Edimsel Koşullanma, Davranışçı Yaklaşım, Olumlu Pekiştireç