Sistematik Duyarsızlaştırma (İng: systematic desensitization), Joseph Wolpe tarafından 1950’lerde geliştirilen, özellikle fobi ve kaygı bozukluklarının tedavisinde kullanılan davranışçı bir terapi tekniğidir. Karşılıklı ketleme (reciprocal inhibition) ilkesine dayanır.
Teknik üç aşamadan oluşur: İlk olarak danışana derin kas gevşeme veya nefes egzersizleri gibi bir gevşeme tekniği öğretilir. İkinci aşamada, kaygı uyandıran durumlar en az korkutucudan en çok korkutucuya doğru sıralanarak bir kaygı hiyerarşisi oluşturulur. Üçüncü aşamada danışan gevşeme halindeyken, kaygı hiyerarşisindeki durumları en alttan başlayarak hayal eder (imgesel) veya gerçek ortamda deneyimler (in vivo).
Temel mantık, kaygı ile gevşemenin aynı anda yaşanamayacağı ilkesine dayanır. Birey gevşeme halindeyken korkulan uyarana maruz kaldığında, kaygı tepkisi zamanla söner ve yerine sakin bir tepki yerleşir. Bu süreç, klasik koşullanma ilkeleriyle açıklanır: Korku tepkisi karşı-koşullanma yoluyla zayıflatılır.
Sistematik duyarsızlaştırma, özgül fobiler (hayvan, yükseklik, iğne korkusu), sınav kaygısı, sosyal kaygı ve performans kaygısı gibi durumlarda etkili bir tedavi yöntemi olarak kanıtlanmıştır.
Ayrıca bakınız: Davranışçı Yaklaşım, Fobi, Kaygı (Anksiyete), Klasik Koşullanma