Tematik Algı Testi (İng. Thematic Apperception Test, TAT), Henry Murray ve Christiana Morgan tarafından 1935’te Harvard Psikoloji Kliniği’nde geliştirilen projektif bir kişilik değerlendirme aracıdır.
Tanım
TAT, katılımcıya çoğunlukla insan figürlerini belirsiz sosyal durumlarda gösteren siyah-beyaz kartların sunulduğu ve her kart için bir hikâye anlatmasının istendiği bir tekniktir. Katılımcıdan resimde ne olduğunu, öncesinde ne geçtiğini, karakterlerin ne düşünüp hissettiğini ve hikâyenin nasıl sonuçlanacağını anlatması beklenir.
Kuramsal Arka Plan
Murray, testi kendi kişilik kuramı olan personoloji çerçevesinde geliştirdi. Murray’e göre bireyin temel ihtiyaçları (needs) ile çevrenin baskıları (press) arasındaki etkileşim, kişiliğin temel dinamiğini oluşturur. TAT, bu etkileşimin hikâye malzemesi aracılığıyla dışa vurulmasını sağlar.
Testin temelinde yatan varsayım şudur: birey belirsiz bir uyarıcıyı yapılandırırken, kendi bilinçdışı çatışmalarını, motivasyonlarını ve önemli ilişki örüntülerini hikâye karakterlerine yansıtır. Bu bakımdan TAT, bastırma ve yansıtma gibi savunma mekanizmalarıyla doğrudan ilişkili bir kuramsal zemine sahiptir.
Klinik Görünüm
Standart TAT 31 karttan oluşur; ancak pratikte genellikle 8-12 kart seçilerek uygulanır. Kartların bazıları tüm katılımcılara, bazıları ise yaşa ve cinsiyete özgü olarak sunulur. Bir kart tamamen boştur ve katılımcıdan tamamen kendi hayal gücüyle hikâye üretmesi istenir.
Yorumlamada anlatılan hikâyelerin kahramanına (genellikle katılımcıyla özdeşleşen figür), tekrarlayan temalara, çatışma örüntülerine, duygusal tona ve sonlandırma biçimlerine bakılır. Murray’in ihtiyaç-baskı analizi sistemi, çağdaş kullanımda Westen’in SCORS (Sosyal Biliş ve Nesne İlişkileri Ölçeği) gibi ampirik puanlama yöntemleriyle desteklenmektedir.
İlişkili Kavramlar
TAT, Rorschach Testi ile birlikte klinik psikolojinin en köklü projektif araçlarından biridir. 3-10 yaş grubu için tasarlanmış Çocuklar İçin Algı Testi (CAT), TAT’nin çocuk versiyonu olarak geliştirilmiştir. Cümle Tamamlama Testi ve İnsan Resmi Çizme Testi de benzer yansıtma temeline dayanan projektif tekniklerdir.