Rüya analizi (İng: dream analysis), rüyaların anlam ve önemini yorumlama sürecidir. Psikoterapide, özellikle Sigmund Freud tarafından kurulan psikanalitik terapide yaygın olarak kullanılan bir tekniktir.
Freud, rüyaları “bilinçdışına giden kral yolu” olarak tanımlamıştır. Ona göre rüyalar, bilinçdışında bastırılmış arzu, korku ve çatışmaların sembolik bir dille ifade edilmesidir. Freud rüyanın iki katmanını ayırt eder: açık içerik (rüyada görülen yüzeysel olaylar) ve gizli içerik (sembolik olarak kodlanmış gerçek anlam). Rüya çalışması (dream work) denen süreçte yoğunlaştırma, yer değiştirme ve sembolleştirme gibi mekanizmalar devreye girer.
Carl Jung, rüya analizine farklı bir perspektif getirmiştir. Jung’a göre rüyalar yalnızca bastırılmış arzuları değil, arketipsel sembolleri ve kolektif bilinçdışının mesajlarını da taşır. Jung’un yaklaşımında rüyalar, bireyin bütünleşme (individuation) sürecinde rehberlik eden bilgelik kaynakları olarak değerlendirilir.
Günümüzde rüya analizi psikanalitik ve psikodinamik terapilerin yanı sıra Gestalt terapisi ve varoluşçu yaklaşımlarda da kullanılmaktadır. Modern nörobilim ise rüyaların bellek konsolidasyonu, duygusal düzenleme ve problem çözme işlevlerine dikkat çekmektedir.
Ayrıca bakınız: Psikanaliz, Freud, Jung, Bilinçdışı, Arketipler, Sembol, Rüya Psikolojisi