Katarsis (İng: catharsis), bastırılmış duyguların ifade edilmesi yoluyla yaşanan duygusal rahatlama ve arınma deneyimidir. Kavram, Antik Yunan’dan modern psikolojiye uzanan köklü bir geçmişe sahiptir.
Aristoteles, tragedyanın seyircide korku ve acıma uyandırarak duygusal bir “arınma” (katarsis) sağladığını ileri sürmüştür. Bu fikir, terapötik süreçlerin duygusal boyutunu anlamak için temel bir metafor olmuştur.
Psikolojide katarsis kavramını ilk kullanan Josef Breuer ve Sigmund Freud olmuştur. “Histeri Üzerine Çalışmalar” (1895) adlı eserlerinde, bastırılmış travmatik anıların bilinç düzeyine çıkarılarak duygusal olarak ifade edilmesinin (abreaksiyon) semptomları hafiflettiğini göstermişlerdir. Bu keşif, psikanalizin doğuşuna zemin hazırlamıştır.
Modern psikolojide katarsis, psikodramada (Moreno), gestalt terapisinde (Perls) ve duygu odaklı terapide (Greenberg) terapötik bir araç olarak kullanılır. Ancak “öfkeyi dışa vurmak öfkeyi azaltır” şeklindeki popüler katarsis inancı araştırmalarla desteklenmemiştir — aksine öfke ifadesinin bazı durumlarda öfkeyi artırabileceği gösterilmiştir.
Terapötik katarsis, güvenli bir ortamda ve terapistin rehberliğinde gerçekleştiğinde, bastırılmış duyguların işlenmesi ve bütünleştirilmesi için değerli bir deneyim olabilir.
Ayrıca bakınız: Psikanaliz, Psikodrama, Savunma Mekanizmaları, Gestalt Terapisi