Hipotez (İng: hypothesis), bilimsel araştırmada değişkenler arasındaki ilişkiyi veya bir olgunun nedenini açıklamak amacıyla öne sürülen, sınanabilir ve çürütülebilir öngörü veya tahmindir.
Bilimsel yöntemin temel taşlarından olan hipotez, gözlem ve mevcut bilgi birikimine dayanarak formüle edilir. İyi bir hipotez belirli, ölçülebilir ve test edilebilir olmalıdır. Örneğin “Düzenli egzersiz yapan bireylerin depresyon puanları, egzersiz yapmayanlara göre anlamlı düzeyde düşük olacaktır” sınanabilir bir hipotezdir.
Hipotez testinde iki temel hipotez türü vardır: sıfır hipotezi (H₀) değişkenler arasında anlamlı bir ilişki veya fark olmadığını, alternatif hipotez (H₁) ise ilişki veya fark olduğunu öne sürer. Araştırmanın amacı, toplanan verilerle sıfır hipotezini reddetmeye yetecek kanıt olup olmadığını belirlemektir.
Karl Popper’ın yanlışlanabilirlik (falsifiability) ilkesine göre, bilimsel bir hipotezin en önemli özelliği potansiyel olarak çürütülebilir olmasıdır. Hiçbir koşulda yanlışlanamayacak bir önerme bilimsel hipotez olarak kabul edilemez — bu ilke bilimi sahte bilimden ayıran temel kriterdir.
Ayrıca bakınız: Araştırma Yöntemleri, Deneysel Psikoloji, İstatistik, Bağımsız Değişken, Bağımlı Değişken, Bilimsel Yöntem