Kişilik Değerlendirme Envanteri (İng. Personality Assessment Inventory, PAI), Leslie Morey tarafından 1991’de yayımlanan ve yetişkinlerde klinik psikopatoloji ile kişilik özelliklerini birlikte değerlendirmek için geliştirilen bir öz bildirim envanteridir.
Tanım
PAI, 344 maddeden oluşur ve her madde dört noktalı Likert ölçeği üzerinde (tamamen yanlıştan tamamen doğruya) yanıtlanır. Uygulama süresi 40-60 dakika arasındadır. Envanter 22 ölçek üretir: 4 geçerlik, 11 klinik, 5 tedavi değerlendirme ve 2 kişilerarası ölçek.
Kuramsal Arka Plan
Morey, PAI’yi MMPI’nin bazı metodolojik zayıflıklarını gidermek amacıyla geliştirdi. MMPI, 1940’larda ampirik anahtarlama yöntemiyle geliştirilmişti; yani maddeler klinik gruplarla kontrol gruplarını ayırt edebildiği için seçilmişti, ancak bu maddelerin içerik geçerliği göz ardı edilmişti.
PAI, tam tersine rasyonel-yapısal bir yaklaşımla oluşturuldu: önce her yapı kuramsal olarak tanımlandı, sonra o yapıyı doğrudan yansıtan maddeler yazıldı ve ampirik olarak test edildi. Bu yaklaşım, ölçeklerin hem yüksek içerik geçerliği hem de yüksek iç tutarlılık göstermesini sağladı.
Klinik Görünüm
PAI’nin 11 klinik ölçeği, majör ruhsal bozuklukları kapsar: somatik yakınmalar, kaygı, kaygıyla ilişkili bozukluklar, depresyon, mani, paranoya, şizofreni, sınır özellikleri, antisosyal özellikler, alkol sorunları ve uyuşturucu sorunları.
Geçerlik ölçekleri (tutarsızlık, seyrek görünme, olumsuz izlenim yaratma, olumlu izlenim yaratma) yanıt stilinin güvenilirliğini değerlendirir. Tedavi değerlendirme ölçekleri ise agresyon, intihar düşünceleri, stres, tedavi reddi ve sosyal destek gibi klinik karar verme için kritik alanları ölçer.
Uygulama Alanları
PAI, klinik değerlendirme, adli psikoloji, personel seçimi ve askeri psikoloji gibi pek çok alanda kullanılır. Dördüncü sınıf okuma düzeyi gerektirmesi, MMPI’ye göre daha erişilebilir olmasını sağlar. Envanter ayrıca bilgisayarlı yorumlama raporları ve Türkçe dahil pek çok dile çevrilmiş formlarıyla uluslararası kullanım alanı bulur.
İlişkili Kavramlar
PAI, MMPI ve MCMI ile birlikte klinik öz bildirim envanterlerinin üçlüsünü oluşturur. Her biri farklı kuramsal zemine ve güçlü yönlere sahiptir; klinisyenin seçimi genellikle değerlendirme amacına ve hastanın niteliklerine göre şekillenir.