Nevroz (İng: neurosis), gerçeklikle bağın kopmadığı ancak bireyde belirgin kaygı, sıkıntı ve işlevsellik düşüklüğüne neden olan ruhsal bozukluklar için kullanılan genel terimdir. Günümüzde tanı sistemi olarak kullanılmasa da psikodinamik literatürde hâlâ geçerliliğini korumaktadır.
Nevroz kavramı, 18. yüzyılda William Cullen tarafından “sinir bozuklukları” anlamında kullanılmış, Freud ile birlikte psikolojik bir boyut kazanmıştır. Freud’a göre nevrozlar, bilinçdışı çatışmaların ve bastırılmış dürtülerin dolaylı ifadeleridir. Kaygı nevrozu, obsesif-kompülsif nevroz, histerik nevroz ve depresif nevroz başlıca alt tipleri olarak sınıflandırılmıştır.
Nevroz kavramı 1980’de DSM-III’ten çıkarılmış ve yerini daha spesifik tanı kategorileri almıştır: kaygı bozuklukları, obsesif-kompülsif bozukluk, somatoform bozukluklar ve disosiyatif bozukluklar. Bu değişiklik, tıbbi sınıflandırmanın etiyolojik varsayımlardan (Freudyen nedensellik) uzaklaşarak tanımlayıcı bir yaklaşıma geçişini yansıtmaktadır.
Nevrozun psikozdan temel farkı, nevrozda bireyin gerçeklik algısının korunmasıdır. Nevrotik birey sıkıntısının farkındadır ve yaşadığı belirtilerin anormal olduğunu bilir.
Ayrıca bakınız: Psikoz, Kaygı, Psikanaliz, Freud, Savunma Mekanizmaları, Psikopatoloji, DSM