Semantik hafıza (İng: semantic memory), genel bilgi, kavramlar, kurallar ve olgulardan oluşan uzun süreli bellek sistemidir. Endel Tulving tarafından 1972’de epizodik bellekten ayırt edilerek tanımlanmıştır.
Semantik hafıza, bireyin dünya hakkındaki genel bilgisini barındırır: kelimelerin anlamları, tarihsel olgular, matematiksel kurallar, coğrafi bilgiler ve kavramlar arası ilişkiler bu bellek sisteminde depolanır. Epizodik bellekten farklı olarak semantik anılar belirli bir zaman veya mekana bağlı değildir — “Ankara Türkiye’nin başkentidir” bilgisini ne zaman öğrendiğimizi hatırlamayız ama bilgiyi kullanabiliriz.
Semantik hafıza, bilginin ağ yapıları (semantic networks) şeklinde organize olduğu düşünülmektedir. Collins ve Quillian’ın hiyerarşik ağ modeline göre kavramlar kategoriler halinde düzenlenir. Yayılarak etkinleşme (spreading activation) modeli ise ilişkili kavramların birbirini otomatik olarak aktive ettiğini önerir.
Klinik açıdan semantik hafıza, Alzheimer hastalığının erken evrelerinde etkilenen bellek türlerinden biridir. Semantik demans olarak bilinen durumda bireyler, nesnelerin ne olduğunu ve kelimelerin anlamlarını kaybederler. Bu durum, temporal lobun anterior bölgesindeki hasarla ilişkilendirilmektedir.
Ayrıca bakınız: Bellek, Epizodik Bellek, Uzun Süreli Bellek, Bilişsel Psikoloji, Temporal Lob