Savunma mekanizması (İng: defense mechanism), ego’nun bilinçdışı çatışmalar, kabul edilemez dürtüler ve kaygı yaratan durumlar karşısında kendini korumak için kullandığı psikolojik stratejilerdir. Sigmund Freud tarafından tanımlanmış, kızı Anna Freud tarafından sistematize edilmiştir.
Savunma mekanizmaları bilinçdışı olarak çalışır; birey bu mekanizmaları aktif olarak seçmez. Temel işlevleri, kaygıyı azaltmak ve ego’nun bütünlüğünü korumaktır. Herkes savunma mekanizmalarını kullanır ve bunlar normal psikolojik işleyişin bir parçasıdır. Ancak aşırı katı veya ilkel savunma mekanizmalarına bağımlılık psikopatolojinin göstergesi olabilir.
Başlıca savunma mekanizmaları arasında bastırma (tehdit edici düşünceleri bilinçdışına itme), yansıtma (kendi duygularını başkasına atfetme), inkar (gerçekliği reddetme), rasyonelleştirme (mantıklı gerekçeler üretme), regresyon (daha erken gelişim aşamasına gerileme), yüceltme (kabul edilemez dürtüleri toplumsal olarak kabul edilebilir kanallara yönlendirme) ve yer değiştirme (duyguyu güvenli bir hedefe yönlendirme) yer alır.
George Vaillant, savunma mekanizmalarını olgunluk düzeylerine göre hiyerarşik olarak sınıflandırmıştır: ilkel (inkar, bölme), nevrotik (bastırma, yer değiştirme) ve olgun (yüceltme, mizah, altruizm) savunmalar.
Ayrıca bakınız: Ego, Freud, Anna Freud, Bastırma, Yansıtma, Psikanaliz, Kaygı, Bilinçdışı