Cinsiyet Şeması (İng: gender schema), bireyin kadın ve erkek cinsiyetine ilişkin toplumsal rol, davranış ve beklentileri organize eden bilişsel yapıdır. Sandra Bem tarafından 1981’de geliştirilen cinsiyet şeması kuramı, bu kavramı psikoloji literatürüne kazandırmıştır.
Cinsiyet şeması, bireyin çevresinden edindiği “kadınlar nasıl davranmalı” ve “erkekler nasıl olmalı” gibi toplumsal bilgi, kural ve anlayışları içeren zihinsel bir çerçevedir. Çocuklar erken yaşlardan itibaren bu şemaları geliştirmeye başlar ve zamanla yeni bilgileri bu mevcut şemalara göre filtreler. Örneğin, “bebeklerle oynamak kızlara özgüdür” gibi bir şema, çocuğun oyuncak seçimlerini etkileyebilir.
Bem’e göre bireyler, cinsiyetle güçlü şekilde şemalandırılmış (sex-typed), karşı cinsiyetle şemalandırılmış (cross-sex-typed) veya androjen (her iki cinsiyet özelliğini dengeli taşıyan) olabilir. Androjen bireyler, cinsiyet şemalarına daha az bağımlıdır ve davranışlarında daha esnek olma eğilimindedir.
Cinsiyet şemaları, stereotipler ve önyargıların oluşumunda önemli bir rol oynar. Eğitim ve medya, bu şemaların güçlenmesinde veya esnekleşmesinde belirleyici etkenlerdir.
Ayrıca bakınız: Şema, Bilişsel Gelişim, Sosyalizasyon