İnsan Resmi Çizme Testi (İng. Draw-a-Person Test, DAP), katılımcıdan bir insan çizmesinin istendiği ve bu çizimin hem bilişsel gelişim hem de kişilik değerlendirmesi için kullanıldığı projektif bir tekniktir.
Tanım
Test, en basit biçiminde katılımcıya boş bir kağıt ve kalem verilerek “Lütfen bir insan resmi çiz” talimatının verilmesiyle uygulanır. Florence Goodenough’un (1926) geliştirdiği versiyonda çocukların bilişsel düzeyi değerlendirilirken, Karen Machover’ın (1949) versiyonunda çizimlerin kişilik dinamiklerine dair bilgi verdiği savunulmuştur.
Kuramsal Arka Plan
Goodenough, 1926’da Measurement of Intelligence by Drawings adlı çalışmasında çocuk çizimlerinin bilişsel gelişim düzeyiyle sistematik biçimde ilişkili olduğunu gösterdi. Bu çalışma, çizimlerin ruhsal değerlendirmede ciddi bir araç olarak ele alınmasının temelini attı. Dale Harris 1963’te bu testi revize ederek Goodenough-Harris Çizim Testi olarak yayımladı.
Machover ise çizimlerin yalnızca bilişsel değil, aynı zamanda projektif anlamını vurguladı. Ona göre birey bir insan çizerken farkında olmadan kendi beden imajını, özdeşimlerini ve çatışmalarını çizime yansıtır. Bu yaklaşım psikanalitik kuramın beden imajı ve özdeşim kavramlarıyla beslenmiştir.
1968’de Jack Naglieri, DAP’ın daha standartlaştırılmış bir versiyonu olan DAP: SPED (Screening Procedure for Emotional Disturbance) sistemini geliştirerek duygusal bozukluğu olan çocukların taranmasında kullanılabilecek ampirik bir puanlama sistemi oluşturdu.
Klinik Görünüm
Testin uygulamasında katılımcıdan genellikle önce bir insan, ardından bir de karşıt cinsiyetten bir figür çizmesi istenir. Bazı versiyonlarda evin ve ağacın da çizilmesi istenir (Ev-Ağaç-İnsan Testi / HTP).
Değerlendirmede çizimin boyutu, yerleşimi, simetrisi, çizgi kalitesi, kişinin özellikleri (baş, göz, eller, ağız) ve genel organizasyonu incelenir. Goodenough-Harris sisteminde çizimdeki ayrıntıların sayısı bilişsel gelişim düzeyiyle ilişkilendirilir. Projektif yorumlamada ise belirli özelliklerin bireyin iç dünyasının sembolik yansımaları olduğu varsayılır; ancak bu varsayımların psikometrik desteği tartışmalıdır.
Uygulama Alanları
İnsan Resmi Çizme Testi, özellikle okul psikolojisinde, çocuk klinik değerlendirmesinde ve travma tespitinde yaygın kullanıma sahiptir. Dil bariyeri olan veya sözel ifade güçlüğü çeken çocuklarda değerlidir. Ancak klinik karar verme için tek başına kullanımı önerilmez; çoğunlukla daha geniş bir bataryanın ön değerlendirme bileşeni olarak yer alır.
İlişkili Kavramlar
DAP, Bender-Gestalt Testi ile birlikte grafik tabanlı değerlendirmenin köklü araçlarındandır. Tematik Algı Testi ve Cümle Tamamlama Testi gibi diğer projektif tekniklerle birlikte projektif bataryanın parçası olarak kullanılır.