Mindfulness — Bilinçli Farkındalık (İng: mindfulness), şimdiki ana, yargılamadan ve kabul ederek dikkat yöneltme pratiğidir. Jon Kabat-Zinn tarafından klinik ortama taşınan bu kavram, Budist meditasyon geleneğinden köklenir ancak modern psikolojide seküler bir uygulama olarak kullanılır.
Mindfulness’ın iki temel bileşeni vardır: Dikkat düzenlemesi (şimdiki anın deneyimine odaklanma) ve yönelimlendirme (deneyime merak, açıklık ve kabul ile yaklaşma). Mindfulness pratiği sırasında birey, düşüncelerini, duygularını ve bedensel duyumlarını “gözlemci” pozisyonundan izler — onlarla özdeşleşmek yerine fark eder ve geçmelerine izin verir.
Kanıta dayalı mindfulness müdahaleleri: MBSR (Mindfulness-Based Stress Reduction — Kabat-Zinn), MBCT (Mindfulness-Based Cognitive Therapy — depresyon nüksünü önleme), DBT (Diyalektik Davranış Terapisi — Linehan) ve ACT (Kabul ve Kararlılık Terapisi — Hayes). Araştırmalar, mindfulness’ın stres, kaygı, depresyon, kronik ağrı ve uyku sorunlarında etkili olduğunu göstermiştir.
Nörobilimsel çalışmalar, düzenli mindfulness pratiğinin prefrontal kortekste kalınlık artışı, amigdala aktivitesinde azalma ve dikkat ağlarında güçlenme ile ilişkili olduğunu ortaya koymuştur.
Ayrıca bakınız: Meditasyon, Stres, Bilişsel Davranışçı Terapi, Farkındalık