Mini Mental Durum Muayenesi (İng. Mini-Mental State Examination, MMSE), Marshal Folstein, Susan Folstein ve Paul McHugh tarafından 1975’te geliştirilen, bilişsel bozulmayı hızlıca taramak için kullanılan 30 puanlı kısa bir ölçektir.
Tanım
MMSE, 10-15 dakika içinde uygulanabilen, klinisyenin yüz yüze yönettiği bir tarama testidir. Yönelim, bellek, dikkat, hesaplama, dil ve yapılandırma gibi temel bilişsel alanları değerlendirir. Elde edilen toplam puan 30 üzerindendir ve genellikle 24 ve üzeri puan normal bilişsel işlev olarak kabul edilir.
Kuramsal Arka Plan
Folstein ve meslektaşları MMSE’yi, o dönemde psikiyatrik hastalarda bilişsel bozuklukları pratik biçimde taramak için geliştirdiler. Amaçları, ayrıntılı nöropsikolojik değerlendirmeye alternatif olmak değil, kliniğin yoğun temposunda hızlı bir ilk tarama sağlamaktı.
MMSE, geliştirildiği tarihten itibaren yüz binlerce çalışmada kullanılmış, dünyanın en yaygın bilişsel tarama aracı hâline gelmiştir. 2001’den itibaren telif hakları nedeniyle kullanımı ücretli hâle gelmiş; bu durum MoCA gibi alternatiflerin yaygınlaşmasını hızlandırmıştır.
Klinik Görünüm
MMSE aşağıdaki alanları değerlendirir:
Yönelim (10 puan): Zaman (yıl, mevsim, gün, ay, tarih) ve yer (ülke, şehir, kurum, kat/oda) sorularıyla ölçülür.
Kayıt (3 puan): Klinisyen üç nesne söyler, hasta tekrarlar.
Dikkat ve hesaplama (5 puan): 100’den 7’şer geri sayma veya bir kelimenin harflerinin tersten söylenmesi.
Geri çağırma (3 puan): Daha önce söylenen üç nesnenin hatırlanması.
Dil ve yapılandırma (9 puan): İki nesnenin isimlendirilmesi, cümle tekrarı, üç aşamalı komut izleme, yazılı komut okuma ve uygulama, kendiliğinden cümle yazma, iki üst üste binen beşgen çizimi.
Yaygın kesim noktaları: 24-30 normal, 18-23 hafif bilişsel bozulma, 17 ve altı şiddetli bilişsel bozulma. Ancak bu kesim noktaları yaşa ve eğitim düzeyine göre ayarlanmalıdır.
Sınırlılıklar
MMSE’nin tavan etkisi belirgindir: hafif bilişsel bozulmayı tespit etmede duyarlılığı sınırlıdır. Ayrıca yönetici işlevleri (planlama, soyut düşünme) yeterince değerlendirmez; frontotemporal demans ve hafif kognitif bozuklukta normal puan verebilir. Eğitim düzeyi ve kültürel faktörlerden belirgin biçimde etkilenir.
İlişkili Kavramlar
MMSE, Mental Durum Muayenesi ile karıştırılmamalıdır; Mental Durum Muayenesi (MSE) hastanın ruhsal durumunu değerlendiren geniş kapsamlı bir klinik görüşme formatı, MMSE ise yalnızca bilişsel işlevleri tarayan puanlı bir testtir. MMSE’nin sınırlılıklarını aşmak için geliştirilen Montreal Bilişsel Değerlendirme (MoCA), özellikle hafif bilişsel bozulmada daha duyarlıdır.